Sadece TYT ile BESYO’ya Gidilir Mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
Merhaba! Bugün, eğitim sisteminin ve toplumsal yapının bize nasıl şekil verdiğine dair bir konuya değinmek istiyorum. Sokakta gördüğümüz her şeyin, aslında daha büyük bir yapının parçası olduğunu düşünüyorum. Hangi okuldan mezun olduğumuz, hangi sınavlara girdiğimiz, hangi bölüme yerleştiğimiz… Bunların hepsi, toplumdaki birçok grubun kendilerini ifade etme biçimlerini etkiliyor. Peki, sadece TYT ile BESYO’ya gidilir mi? Bu soruyu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele alırken, biraz sokakta gördüklerimi, biraz da toplumsal yapıyı analiz edeceğim.
Sadece TYT ile BESYO’ya Gitmek: Erişilebilirlik ve Fırsatlar
Geçtiğimiz hafta bir sabah işe gitmek için otobüse binerken, yolda genç bir kadının TYT’yi geçtiğini ama BESYO için gereken puanı alamadığını duyduğumu hatırlıyorum. Bunu çok sıradan bir şekilde söyledikten sonra, içimde bir sorgulama başladı: “Neden sadece TYT ile BESYO’ya gidilemiyor?”
Sadece TYT ile BESYO’ya gitmek, çoğu zaman farklı ekonomik ve toplumsal geçmişlere sahip bireyler için kolay erişilebilir bir seçenek olmayabiliyor. Şehirde yaşayan, imkanları sınırlı olan gençlerin büyük bir kısmı, BESYO’yu bir fırsat olarak görse de, pratikte bu fırsat herkes için eşit değil. Birçok genç, dershanelere gitmek, özel dersler almak gibi ek desteklere ihtiyaç duyuyor, ancak tüm ailelerin böyle imkanları yok. Bu, özellikle düşük gelirli ailelerin çocukları için daha belirgin bir sorun haline geliyor. Yani, bu süreç, sadece ‘yetenek’ veya ‘istek’le değil, daha çok ‘imkan’la ilgili bir şey.
İçimdeki sivil toplumcu şöyle diyor: “Erişim eşitsizliği, toplumda daha büyük bir sosyal adalet sorununun parçası.” Gerçekten de BESYO’ya giriş, bazı gruplar için çok daha kolayken, diğerleri için neredeyse ulaşılmaz hale geliyor. Bu da, bu alanlarda çeşitliliğin azalmasına yol açıyor. Eğitimde fırsat eşitsizliği, sadece akademik alanlarla sınırlı değil; spor gibi alanlarda da kendini gösteriyor.
Toplumsal Cinsiyet ve BESYO’ya Erişim
Sokakta yürürken fark ettiğim bir başka şey de, genç kızların ve kadınların spor alanlarına katılımının zorlukları. BESYO gibi fiziksel beceri gerektiren alanlarda kadınlar hala çoğu zaman daha az temsil ediliyor. Bunu sadece kadınların az sayıda bulunduğu spor salonlarında gözlemlemekle kalmıyor, aynı zamanda çoğu zaman ‘fiziksel yeterlilik’ üzerinden yapılan cinsiyetçi değerlendirmelerle de karşılaşıyorum. Toplumun birçok yerinde, kadınların güçlü ve dayanıklı olabileceği algısı hala tam anlamıyla yerleşmemişken, BESYO gibi bir bölüme girmek de kadınlar için ekstra bir zorluk olabilir.
Bununla birlikte, kadınların bu tür bölümlere yönelmesi için genellikle daha fazla destek ve cesaretlendirilmeye ihtiyaçları olduğunu düşünüyorum. Toplumun, kadınları sadece geleneksel iş kollarına yönlendirme eğilimi, BESYO gibi alanlarda da onlara yeterince fırsat sunmuyor. Kadınların sporla ilişkileri, sadece fiziksel yeterlilikten değil, toplumsal cinsiyet rollerinden de etkileniyor. Erkekler için güçlü ve sağlıklı olmak bir norm iken, kadınlar için bu özellikler genellikle daha az kabul görüyor. Bu da BESYO gibi alanlarda kadınların karşılaştığı bariyerlerden bir diğeri.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet: BESYO’da Fırsatlar
Bir başka açıdan, BESYO gibi bölümler, çeşitliliği artırma ve toplumsal eşitlik sağlama açısından da önemli fırsatlar sunuyor. Bu bölüme girmek isteyen gençler için belirli bir düzeyde başarıya ulaşmak gerekse de, bu alanda sosyal adaletin sağlanması gerektiğini unutmamak gerekir. Eğer sadece belirli bir kesim bu fırsatlardan faydalanabiliyorsa, daha geniş bir kesim için bu fırsatlar ulaşılabilir hale getirilmelidir. Örneğin, BESYO’yu tercih etmek isteyen ama maddi yetersizlikleri olan gençler için burslar, ek destekler ve özel programlar geliştirilmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliği desteklemenin yollarından biri olabilir.
Birçok genç, sokaklarda gördüğüm gibi, üniversiteye yerleşme hayali kuruyor ve bu hayal onların hayatını şekillendiriyor. Ancak, bu hayale ulaşmak için önlerine konan engeller, onların yalnızca sınav başarısını değil, aynı zamanda toplumsal yapılarla mücadele etmelerini de gerektiriyor. Çeşitlilik ve sosyal adalet, sadece ‘kim’ olduğumuzu değil, ‘nasıl’ bir toplumda yaşadığımızı da etkiler. BESYO gibi alanlarda daha fazla çeşitliliğin olması, sadece sporcuların değil, aynı zamanda toplumun da daha sağlıklı ve adil bir şekilde gelişmesine olanak tanıyacaktır.
Sonuç: Eşit Fırsatlar ve Adalet
Sadece TYT ile BESYO’ya gidilip gidilemeyeceği sorusu, toplumsal yapılarımızda eşitlik ve adaletin ne kadar önemli bir yer tuttuğunu bir kez daha gösteriyor. Her ne kadar eğitim sistemindeki eşitsizlikler ve fırsat farklılıkları daha görünür hale gelse de, bu sadece bir başlangıç. Gençlerin, BESYO gibi alanlara eşit erişim sağladıklarında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramları daha gerçekçi bir şekilde hayata geçirebiliriz. Sokakta gördüğüm her genç, aslında sistemin bir yansımasıdır. Onlara fırsat vermek, sadece bir bireyin değil, tüm toplumun gelişmesine katkı sağlar.