Koü Kaçıncı Sırada? İzmir’den Bakınca Üniversite Sıralamalarının Garip Gerçekliği
İzmir’de 25 yaşında biri olarak hayatın belli başlı sabitleri var: Kordon’da yürürken “bir şeyler değişmeli” deyip hiçbir şey değiştirmemek, sabah kahvesini “bugün verimli olacağım” niyetiyle alıp akşam aynı günün üzerine çökmüş bir şekilde eve dönmek ve arada bir Google’a “Koü kaçıncı sırada?” yazmak.
Evet, garip ama gerçek. İnsan bazen kendi hayatının yönünü bulmak yerine başkalarının sıralamasına bakarak yön bulmaya çalışıyor. Üniversiteler, şehirler, hatta bazen insanlar bile bir listeye göre anlam kazanıyormuş gibi.
Ben de bunu ilk fark ettiğimde Bornova’da küçük bir kafede oturuyordum. Yan masada iki kişi konuşuyordu:
“Abi Koü kaçıncı sırada biliyor musun?”
“Koü mü? Kanka o Kocaeli Üniversitesi değil mi?”
“Evet ya işte o…”
“Valla bilmiyorum ama iyiymiş diyorlar.”
İşte o an düşündüm: Kim neye göre “iyi” diyordu?
Koü Kaçıncı Sırada? Sorusu Neden Bu Kadar Takılıyor Kafaya
“Koü kaçıncı sırada?” sorusu aslında tek başına bir üniversite merakı değil. Bir tür iç huzursuzluk testi gibi.
Çünkü insan şunu soruyor aslında:
Ben doğru yerde miyim?
Seçimlerim doğru mu?
Başkaları daha mı önde?
Ama kimse bunu açık açık söylemiyor. Onun yerine Google’a yazıyor:
Koü kaçıncı sırada?
Ben de yazdım. Birkaç kez. Hatta itiraf edeyim, bir ara sabah uyanır uyanmaz yazıyordum. Sanki telefonun ekranı bana “hayatını düzelt” diye bildirim atacakmış gibi.
İzmir’den Kocaeli’ye Uzanan Zihinsel Yolculuk
İzmir’de büyümüş biri için Kocaeli biraz “uzak ama tanıdık” bir şehir. Sanayi kokusu, yağmur, gri tonlar… Bizim burada deniz var, orada üretim var gibi düşünülür.
Ama işte mesele şehir değil. Mesele sıralama.
Bir gün arkadaşımla Konak’ta otururken konu yine döndü dolaştı aynı yere geldi.
“Koü kaçıncı sırada sence?”
“Ne bileyim, 30 falan mı?”
“Olabilir ya…”
“Olabilir mi? Üniversiteyi tahmin ediyoruz resmen.”
Güldük ama içimde küçük bir şey kıpırdadı. Çünkü kimse aslında kesin bilmiyordu ama herkes bir “olabilir” ile yaşıyordu.
Koü Kaçıncı Sırada? Sıralamaların Psikolojik Ağırlığı
Üniversite sıralamaları dışarıdan bakınca matematik gibi durur. Net, ölçülebilir, objektif.
Ama içine girince işler değişir.
“Koü kaçıncı sırada?” diye soran biri genelde şunu da soruyordur:
“Ben kaçıncı sıradayım?”
İtiraf edeyim, bazen kendimi de sıralıyorum:
Hayatta ilerleme: orta
Motivasyon: düşük
Kahve tüketimi: tehlikeli seviyede yüksek
Bir gün sabah vapurda giderken karşımdaki adam laptop açtı, bir tabloya bakıyor. Başlık: “World University Rankings”
İçimden dedim ki:
“Abi sen de mi Koü kaçıncı sırada diye bakıyorsun?”
Sonra fark ettim… Ben de bakıyorum.
Kendimle Yapılan Sessiz Tartışmalar
Bazen insanın içinde iki ses olur.
Biri der ki:
“Boş ver sıralamayı, hayatına bak.”
Diğeri:
“Ama Koü kaçıncı sırada acaba?”
Bu iki ses İzmir trafiğinde sıkışmış gibi sürekli birbirine bağırıyor.
Bir gün evde çay içerken kendi kendime şunu dedim:
“Tamam, varsayalım Koü ilk 500’de ya da değil… Bu benim hayatımı ne kadar değiştirir?”
Sonra telefon elimde, yine Google:
“Koü kaçıncı sırada?”
İnsan kendini ikna edemiyor bazen.
Koü Kaçıncı Sırada? Arkadaş Ortamı Gerçeği
Arkadaş ortamında bu konu açılınca herkes biraz uzman kesilir.
Birisi:
“Abi ben duydum, Koü yükselmiş.”
Diğeri:
“Yok ya düşmüştür o.”
Bir başkası:
“Zaten sıralamalar çok da önemli değil.”
Ama herkes gizlice telefona bakar.
Geçen gün Alsancak’ta otururken aynı sahne yaşandı.
Arkadaşım telefonu çıkardı:
“Dur bakayım Koü kaçıncı sırada.”
Sonra 10 saniye sessizlik.
“Hmm… fena değilmiş.”
Bu “fena değilmiş” cümlesi aslında modern çağın özeti gibi.
İzmirli Bir Gencin İç Ses Monoloğu
Bazen kafamın içinde şöyle konuşmalar oluyor:
“Tamam kardeşim, sen İzmir’de yaşıyorsun, denize yakınsın, hayat güzel.”
“Evet ama Koü kaçıncı sırada?”
“Ya bırak sıralamayı.”
“Tamam ama merak ettim.”
“Merak ettiğin şey bu mu gerçekten?”
“Evet.”
Ve böylece hiçbir yere varamayan bir iç tartışma başlıyor.
Koü Kaçıncı Sırada? Gerçekten Ne Anlama Geliyor
Aslında “Koü kaçıncı sırada?” sorusu sadece bir üniversiteyi değil, bir algıyı temsil ediyor.
İnsanlar bir şeyleri anlamlandırmak için sıralama kullanıyor:
Okullar
Şehirler
İşler
Hatta hayat planları
Ama hayat öyle Excel tablosu gibi çalışmıyor.
İzmir’de bunu daha çok hissediyorsun. Bir gün sahilde oturuyorsun, hayat anlamlı geliyor. Ertesi gün fatura geliyor, bütün anlam gidiyor.
Ve yine Google:
Koü kaçıncı sırada?
Küçük Bir Gerçeklik Çarpması
Bir gün dedim ki:
“Tamam, bu konuyu ciddiye alıyorum.”
Oturdum, çay aldım, laptop açtım. Araştırıyorum.
Ama 10 dakika sonra kendimi YouTube’da “en iyi 10 sokak yemekleri” videosunda buldum.
İşte mesele bu.
Koü kaçıncı sırada? sorusu bile bazen insanın dikkatini dağıtan bir bahaneye dönüşüyor.
Koü Kaçıncı Sırada? Aslında Aradığımız Şey Ne
Belki de kimse gerçekten sadece sıralamayı sormuyor.
Belki şunu soruyoruz:
Doğru yerde miyim?
Geç mi kaldım?
Başkaları benden önde mi?
Ama bunları sormak ağır geliyor.
O yüzden daha “temiz” bir soru seçiyoruz:
Koü kaçıncı sırada?
Çünkü bu soru Google’a sorulabilir.
Ama “ben neden bu kadar düşünüyorum?” sorusu biraz fazla dürüst.
Günlük Hayatın İçinde Kaybolan Sıralamalar
İzmir’de bir gün şöyle geçiyor:
Sabah:
“Bugün kendimi geliştireceğim.”
Öğlen:
“Koü kaçıncı sırada ya?”
Akşam:
“Yarın kesin başlıyorum.”
Gece:
“Bir bakayım yine…”
Ve döngü devam ediyor.
Koü Kaçıncı Sırada? Sonuçtan Çok Hikâye
İşin en komik yanı şu: Sıralama öğrenilse bile hayat değişmiyor.
Bir süre seviniyorsun ya da üzülüyorsun, sonra tekrar aynı hayat.
Ama yine de insan merak ediyor.
Çünkü “Koü kaçıncı sırada?” sorusu aslında bir bilgi arayışı değil, bir kontrol hissi.
Hayatı kontrol edemeyince, sıralamaları kontrol etmeye çalışıyoruz.
İçimdeki Gerçekçi ve Umutlu Ses
Gerçekçi ses diyor ki:
“Bunlar önemli değil.”
Umutlu ses diyor ki:
“Belki de bir gün her şey yerine oturur.”
Ve ben ikisine de çay koyuyorum.
Çünkü İzmir’de çözüm bazen sadece çaydır.
Koü Kaçıncı Sırada? Asıl Cevap
Belki de asıl cevap hiçbir listede değil.
Koü’nün kaçıncı sırada olduğu, sadece bir veri.
Ama insanın kendi hayatında nerede olduğu çok daha karmaşık.
Bazen çok ileridesin, bazen yerinde sayıyorsun, bazen de sadece oturup “Koü kaçıncı sırada?” diye düşünüyorsun.
Ve bu bile insan olmanın bir parçası.